Hướng dẫn về bệnh tôm: EHP, WSSV, AHPND và TPD

Các hướng dẫn này trình bày bốn bệnh tôm mà người nuôi có thể xét nghiệm tại ao: EHP, bệnh đốm trắng (WSSV), AHPND và TPD. Mỗi hướng dẫn giải thích các dấu hiệu, cách xét nghiệm, hướng xử lý khi có kết quả dương tính và khi nào cần gửi mẫu đến phòng thí nghiệm.

Bốn bệnh xuất hiện ở những giai đoạn khác nhau và cần lấy các loại mẫu khác nhau. Bảng dưới đây so sánh từng bệnh và cho biết khi nào nên xét nghiệm bệnh nào. Cần xem xét mọi kết quả xét nghiệm cùng với nhật ký tăng trưởng, lượng ăn, tỷ lệ chết và nước ao.

Hướng dẫn về bệnh

Hướng dẫn thực hành

So sánh bốn bệnh

BệnhTác nhân gây bệnhThời điểm mắc bệnhDấu hiệu có thể gặpMẫu cần lấy
EHPVi bào tử trùng ký sinhTrong suốt vụ nuôi, thường không có dấu hiệu rõ ràngTôm chậm lớn, phân đàn và hệ số chuyển đổi thức ăn tăngGan tụy, hoặc đầu tôm nếu tôm còn nhỏ
WSSVVi-rútBất kỳ giai đoạn nào. Khi bùng phát, bệnh có thể gây tỷ lệ chết rất cao chỉ trong vài ngàyTôm bỏ ăn, yếu và thân chuyển màu đỏ. Có thể có hoặc không có đốm trắngChân bơi (chân bụng) hoặc mang
AHPNDVi khuẩn Vibrio mang gen độc tốThường trong 10 đến 35 ngày đầu sau khi thả giốngTôm bỏ ăn, gan tụy nhạt màu và teo nhỏ, ruột rỗngGan tụy và dạ dày
TPDVi khuẩn Vibrio mang gen VHVPHậu ấu trùng còn nhỏ tại trại giống và cơ sở ươngHậu ấu trùng có thân trong suốt như thủy tinh, gan tụy nhạt màu và ruột rỗngHậu ấu trùng nguyên con

Với cả bốn bệnh, hậu ấu trùng đều được xét nghiệm nguyên con. WSSV và AHPND nằm trong danh mục bệnh động vật thủy sản phải khai báo của WOAH. EHP và TPD không nằm trong danh mục này, nhưng quy định trong nước vẫn có thể áp dụng, vì vậy cần kiểm tra với cơ quan có thẩm quyền tại địa phương.

Khi nào nên xét nghiệm bệnh nào

  • Tại trại giống và trước khi thả nuôi: sàng lọc các lô hậu ấu trùng. TPD là bệnh ở trại giống và cơ sở ương. Sàng lọc hậu ấu trùng trước khi thả cũng giúp ngăn EHP, WSSV và AHPND xâm nhập ao.
  • Những tuần đầu sau khi thả giống: AHPND thường xuất hiện trong 10 đến 35 ngày đầu. Xét nghiệm sớm nếu tôm bỏ ăn hoặc bắt đầu chết.
  • Trong suốt giai đoạn nuôi thương phẩm: xét nghiệm EHP và đối chiếu với nhật ký tăng trưởng, hệ số chuyển đổi thức ăn. Xét nghiệm WSSV khi tôm bỏ ăn hoặc bắt đầu chết, vì bệnh có thể xuất hiện ở bất kỳ giai đoạn nào.
  • Khi tôm tiếp tục chết nhưng kết quả xét nghiệm tại trại âm tính: gửi mẫu đến phòng thí nghiệm. Kết quả âm tính chỉ phản ánh những con tôm đã được lấy mẫu và không loại trừ bệnh.

Thống nhất lịch xét nghiệm với người tư vấn kỹ thuật. Xem cách lấy mẫu trong hướng dẫn lấy mẫu. Để so sánh xét nghiệm tại trại với xét nghiệm tại phòng thí nghiệm, xem xét nghiệm tại trại hoặc phòng thí nghiệm.