คู่มือโรคกุ้ง: EHP, WSSV, AHPND และ TPD

คู่มือเหล่านี้ครอบคลุมโรคกุ้งสี่โรคที่ผู้เลี้ยงตรวจได้ที่บ่อ ได้แก่ EHP โรคตัวแดงดวงขาว (WSSV) AHPND และ TPD แต่ละคู่มืออธิบายอาการ วิธีตรวจ สิ่งที่ต้องทำเมื่อได้ผลบวก และเมื่อใดควรส่งตัวอย่างเข้าห้องปฏิบัติการ

โรคทั้งสี่เกิดในระยะการเลี้ยงที่ต่างกันและใช้ตัวอย่างต่างกัน ตารางด้านล่างเปรียบเทียบแต่ละโรคและช่วยดูว่าควรตรวจโรคใดเมื่อใด พิจารณาผลตรวจทุกครั้งร่วมกับบันทึกการเติบโต การให้อาหาร การตาย และน้ำ

คู่มือโรค

คู่มือปฏิบัติ

เปรียบเทียบโรคกุ้งทั้งสี่โรค

โรคสาเหตุช่วงที่เกิดโรคอาการที่อาจพบตัวอย่างที่ต้องเก็บ
EHPปรสิตกลุ่มไมโครสปอริเดียนตลอดรอบการเลี้ยง มักไม่มีอาการชัดเจนโตช้า แตกไซซ์ และใช้อาหารได้แย่ลงตับและตับอ่อน หรือหัวกุ้งในกุ้งขนาดเล็ก
WSSVไวรัสทุกระยะ การระบาดอาจทำให้กุ้งตายในอัตราสูงมากภายในไม่กี่วันกุ้งหยุดกินอาหาร อ่อนแอ และตัวออกแดง อาจพบหรือไม่พบดวงขาวก็ได้ขาว่ายน้ำ (รยางค์ส่วนท้อง) หรือเหงือก
AHPNDแบคทีเรีย Vibrio ที่มียีนสร้างสารพิษมักพบในช่วง 10 ถึง 35 วันแรกหลังปล่อยกุ้งลงบ่อกุ้งหยุดกินอาหาร ตับและตับอ่อนสีซีดและหดเล็กลง ลำไส้ว่างตับและตับอ่อนกับกระเพาะ
TPDแบคทีเรีย Vibrio ที่มียีน VHVPลูกกุ้งระยะโพสต์ลาร์วาช่วงต้นในโรงเพาะฟักและโรงอนุบาลลูกกุ้งระยะโพสต์ลาร์วาตัวใสเหมือนแก้ว ตับและตับอ่อนสีซีด และลำไส้ว่างลูกกุ้งระยะโพสต์ลาร์วาทั้งตัว

สำหรับลูกกุ้งระยะโพสต์ลาร์วา ให้ใช้ทั้งตัวในการตรวจทุกโรค WSSV และ AHPND อยู่ในบัญชีโรคสัตว์น้ำที่ต้องแจ้งของ WOAH ส่วน EHP และ TPD ไม่อยู่ในบัญชีนี้ แต่อาจมีข้อกำหนดของแต่ละประเทศที่ต้องปฏิบัติตาม จึงควรตรวจสอบกับหน่วยงานในพื้นที่

ควรตรวจโรคใดในช่วงไหน

  • ในโรงเพาะฟักและก่อนปล่อยเลี้ยง: ตรวจคัดกรองลูกกุ้งระยะโพสต์ลาร์วาแต่ละรุ่น TPD เป็นโรคในโรงเพาะฟักและโรงอนุบาล และการตรวจคัดกรองลูกกุ้งระยะโพสต์ลาร์วาก่อนปล่อยเลี้ยงยังช่วยป้องกัน EHP, WSSV และ AHPND เข้าบ่อด้วย
  • ช่วงสัปดาห์แรก ๆ หลังปล่อยเลี้ยง: AHPND มักเกิดในช่วง 10 ถึง 35 วันแรก รีบตรวจหากกุ้งหยุดกินอาหารหรือเริ่มตาย
  • ตลอดระยะเลี้ยงขุน: ตรวจ EHP ควบคู่กับการดูบันทึกการเติบโตและการใช้อาหาร ตรวจ WSSV เมื่อกุ้งหยุดกินอาหารหรือเริ่มตาย เพราะโรคนี้เกิดได้ทุกระยะ
  • เมื่อกุ้งยังตายต่อเนื่อง แต่ผลตรวจที่ฟาร์มเป็นลบ: ส่งตัวอย่างเข้าห้องปฏิบัติการ ผลลบครอบคลุมเฉพาะกุ้งที่เก็บมาตรวจ และไม่ได้ตัดความเป็นไปได้ของโรค

กำหนดตารางตรวจร่วมกับที่ปรึกษาด้านเทคนิค ดูวิธีเก็บตัวอย่างได้ในคู่มือเก็บตัวอย่าง และดูการเปรียบเทียบการตรวจที่ฟาร์มกับห้องปฏิบัติการได้ในการตรวจที่ฟาร์มหรือห้องปฏิบัติการ